Tehnica Schweiz (Gergely László & Péter Rákosi)

Der Götze der Verdrängung / Bożek wyparcia
2013/2015
wykład popularnonaukowy
wideo, 28 min
Kiedy różne warstwy naszej historii nakładają się na siebie, pojawiają się krystaliczne struktury, które w sposób pozornie przypadkowy porządkują wzory i miejsca. Ślady i duchy przeszłości spotykają się ze sobą, wyłaniają się równocześnie niczym skomplikowane kolaże. Te kolaże widzimy wszyscy, ponieważ są one budulcem naszej tożsamości.‹ (Gergely László & Péter Rákosi)

Film pt. Bożek wyparcia powstał na podstawie takiej właśnie krystalicznej (historycznej) konstelacji, która zrealizowano w węgierskim miasteczku Kecskemét. Tutejsza synagoga, wybudowana w XIX wieku tuż obok ratusza, w czasie wojny używana była przez oficerów SS jako stajnia, a jej wnętrze całkowicie zniszczono. Spośród 1431 Żydów mieszkających w Kecskemét, 1222 zginęło w czasie wojny. Pod koniec lat 60., była synagoga, obecnie całkowicie pozbawiona wewnętrznych zdobień, została przemieniona w budynek naukowo-techniczny. Znajduje się w nim m.in. 15 gipsowych odlewów najsłynniejszych rzeźb Michała Anioła, które uratowano ze zniszczonego w znacznym stopniu Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie.
Tak więc dawna synagoga jest obecnie domem dla rozproszonych po świecie posągów Michała Anioła: Umierającego niewolnika z Paryża, Dawida z Florencji, czy Madonny z Brugii, jak również najbardziej znanego przedstawienia Mojżesza z 1545 roku, wykonanego jako część grobowca papieża Juliusza II w Rzymie (Bazylika św. Piotra w Okowach). Ta właśnie rzeźba jest punktem wyjścia filmu węgierskiego duetu artystów Tehnica Schweiz, przygotowanego specjalnie na wystawę Vot ken you mach? Wizerunek założyciela religii, którego Michał Anioł przedstawił z rogami, jest nie tylko jednym z najbardziej znanych przedstawień antysemityzmu w historii sztuki, lecz także służył Zygmuntowi Freudowi za inspirację do napisania jego ostatniego dzieła pt. Mojżesz i monoteizm (1939).
Wykład w języku węgierskim skomponowany jest zgodnie z literacką tradycją Melitzah – stanowi mozaikę fragmentów hebrajskiej Biblii i pism rabinów, pełną cytatów i wzajemnych odniesień. Według Freuda, Mojżesz był Egipcjaninem zamordowanym przez Izraelitów, co było aktem założycielskim nowej religii i porządku społecznego. Później nastąpił stopniowy ›powrót tego, co wyparte‹ przy tworzeniu ›religii ojców‹. Tak więc ta filmowa mise-en-scène w historycznej synagodze w Kecskemét, która swój obecny wygląd zawdzięcza przebudowom dokonanym w latach 60., obraca się wokół zakazu przedstawiania wizerunków ludzkich oraz kwestii związanych z powtarzalnością stereotypów i konstelacji kulturowych na terenie dzisiejszych Węgier i nie tylko, jak również sposobu, w jaki są one ustanawiane i przezwyciężane.
Wykład został opracowany przez Zoltána Kékesiego we współpracy z Tehnica Schweiz.

Gergely László (ur. w 1979 roku na Węgrzech) mieszka i pracuje w Berlinie od 2012 r.
Péter Rákosi (ur. w 1971 na Węgrzech) mieszka i pracuje w Budapeszcie.

The lecture Idol of Denial was held on 26.10.2014 at the Kecskemét House of Science and Technology.

    Left: Tehnica Schweiz - Gergely László & Péter Rákosi: ›The Idol of Denial‹, 2013, right: Claire Waffel: ›Die Rede‹, 2013, Photo: David Brandt
    Tehnica Schweiz - Gergely László & Péter Rákosi: ›The Idol of Denial/Der Götze der Verdrängung‹, 2015, Video, 28 min. Installation view Wroclaw. Photo: Małgorzata Kujda.
    Tehnica Schweiz - Gergely László & Péter Rákosi: ›The Idol of Denial/Der Götze der Verdrängung‹, 2015, Video, 28 min. Installation view Wroclaw. Photo: Małgorzata Kujda.
    Tehnica Schweiz - Gergely László & Péter Rákosi: ›The Idol of Denial/Der Götze der Verdrängung‹, 2015, Video, 28 min. Installation view Wroclaw. Photo: Małgorzata Kujda.
    Tehnica Schweiz - Gergely László & Péter Rákosi: ›The Idol of Denial/Der Götze der Verdrängung‹, 2015, Video, 28 min. Installation view Wroclaw. Photo: Małgorzata Kujda.